Tag Archives: Cultuurhuis

Geslaagd cultuurhuis: optie of utopie (2)

5 jan

Laat ik nog eens terugkomen op het door B&W van Zaanstad gewenste cultuurpaleisje tegenover NS-station Zaandam. Op 28 december stelde ik op deze plek onder meer de vraag wat er terecht was gekomen van de door de gemeenteraad afgedwongen belofte dat het college op zoek moest naar één of meer commerciële partners die het cultuurhuis (mede) kunnen vullen. Sindsdien is het stil.

Ik heb me laten vertellen –correct me if I am wrong– dat een groot hotelconcern enige maanden geleden interesse toonde voor de locatie waar het cultuurhuis moet verrijzen. Geen gekke gedachte: het Inntel-hotel aan de andere kant van het spoor doet het meer dan goed en zo’n plek pal naast NS-station Zaandam en op twaalf minuten treinen van hartje is een A1-locatie voor een commerciële slaapplek.

Laten we even voortborduren op deze gedachte, in de wetenschap dat Pieter Grandiek drie dagen geleden tegen De Orkaan vertelde er niet over te piekeren om mee te verhuizen naar het nieuwe cultuurcluster. “Ik blijf zeker tot 2019 en waarschijnlijk ook nog wel daarna”, zei hij onder meer. Waarna hij zijn plannen ontvouwde om minstens één filmzaal te behouden in De Fabriek, het filmhuis waar hij al jaren het café beheert. Hij zou daarover met een Amsterdamse bioscoopexploitant in onderhandeling zijn. In de tweede zaal van De Fabriek konden dan volgens Pieter optredens plaatsvinden. 

“Zaandam zou dan niet één maar twee filmtheaters krijgen”, concludeerde De Orkaan. B&W van Zaanstad willen namelijk per se een filmfunctie in het nieuwe cultuurhuis, mede te bekostigen uit de verkoop van De Fabriek. Of, bij nader inzien, toch maar niet?

De wetenschap dat de nieuwe bioscoop in de Amsterdamse Hallen binnen drie maanden honderdduizend bezoekers trok, lijkt de conclusie te rechtvaardigen dat er nog altijd ruimte is voor de ‘betere’ film. Zeg maar zoals De Fabriek die vertoont. Tegelijkertijd zijn twee filmtheaters in Zaanstad, en dan ook nog op loopafstand van elkaar, te veel van het goede. Eén van de twee zal het onderspit delven. Tenzij het college van Zaanstad momenteel dubbelspel speelt… 

Zou het misschien zo kunnen zijn dat op de veel te dure plek waar het cultuurhuis moet komen een hotel verrijst? Met vergaderzalen waar Zaanstad zo’n behoefte aan heeft, zonder de bijbehorende lasten? Dat de filmtheaterfunctie van De Fabriek en het gebouw zelf in handen komen van een Amsterdamse bioscoopexploitant (met Pieter Grandiek als uitbater van het café en het podium, al dan niet samen met FluXus; die twee doen nu ook al het nodige samen)? Dat Zaanstad daardoor de subsidie aan het filmtheater kan afbouwen of zelfs stopzetten, ook al omdat die hoofdstedelijke bioscoopexploitant veel scherper kan onderhandelen over filmhuurprijzen dan De Fabriek momenteel kan? En met het uitgespaarde en zelfs binnengeharkte geld (van de Fabriek-verkoop) de Zaanse (culturele?) wereld kan steunen, bijvoorbeeld door FluXus te helpen aan een nieuw gebouw? 

Samengevat:
*Het nieuw te bouwen hotel wordt commercieel geëxploiteerd.
*De gemeente komt haar afspraken na over de bouw tegenover het gemeentehuis.
*De Fabriek wordt verkocht en vervolgens, subsidiearm of -vrij, geëxploiteerd door een Amsterdamse bioscoopgrootheid.
*Zaanstad haalt miljoenen binnen, in plaats van ze uit te geven.

Het is zomaar een theorie. Kijk over een paar maanden nog eens wat daarvan bewaarheid is geworden. En let in de tussentijd op het moment dat de oorverdovende stilte wordt verbroken die de zes coalitiepartners vooralsnog bewaren, daar waar het gaat om de culturele toekomst van Zaanstad.

fabriek

Advertenties

Geslaagd cultuurhuis: optie of utopie

28 dec

Gisteren mocht ik meelopen tijdens een rondleiding door het Utrechtse TivoliVredenburg. Dat is een gloednieuw cultuurgebouw naast het NS-station, en daarmee een klein beetje vergelijkbaar met hetgeen de gemeente Zaanstad in gedachten heeft met haar eigen cultuurhuis. Verschillen zijn er uiteraard ook. Waar TivoliVredenburg vijf zalen heeft voor onder meer klassieke en popmuziek, zal het Zaanse pand een stuk kleiner zijn en tegelijkertijd meer functies herbergen.

Tijdens de rondleiding door TivoliVredenburg bleken er nog de nodige kwalen te bestaan. Het nauwelijks te dichten geluidslek bijvoorbeeld, waardoor de voorstelling in de ene zaal doorklinkt in de andere. Het euvel verhelpen gaat miljoenen kosten. De akoestiek van het prachtige poppodium was ook niet optimaal, hetgeen met provisorische lapmiddelen wordt bestreden. En de toegangsdeuren zijn zo gemaakt dat er bij grote drukte -in de popzaal passen tweeduizend mensen- flinke opstoppingen ontstaan.

Over het Vredenburg-gedeelte dat geen deel uitmaakt van de nieuwbouw kan ik kort zijn. Herman Hertzbergers grote zaal werd bij de sloop gespaard en dat is jammer. Wat een onoverzichtelijk doolhof…

Ik ben bang dat er ook parallellen tussen het Utrechtse en het Zaanse zullen zijn, van de soort waarop niemand zit te wachten. Enorme kostenoverschrijdingen bijvoorbeeld. Het Utrechtse muziekpaleis werd tientallen miljoenen duurder dan was begroot (nu al ruim €150 miljoen in plaats van de begrote €98 miljoen, and still counting). Mijn voorspelling voor het cultuurhuis naast station Zaandam: ook daar zal flink wat extra geld bij moeten.

Mijn angst voor kostenoverschrijdingen is meerledig. Ten eerste lukt het Zaanstad zelden om bij grote bouwprojecten binnen de begroting te blijven. Het Zaantheater, het gemeentehuis, Inverdan als geheel; het pakte allemaal prijziger uit dan de rekenmeesters dachten. Bovendien blijkt in de regel de exploitatie begrotelijker dan vooraf becijferd.

Om het Zaanse cultuurhuis financieel mogelijk te maken moeten de huidige panden van De Fabriek en FluXus worden verkocht. Maar wie wil er flink in de buidel tasten voor een Fabriek met een monumentale status, hetgeen de benodigde verbouwmogelijkheden flink beperkt? En wat moet je met het achteraf gelegen, heel specifiek ingerichte FluXus-hoofdkantoor aan de Westzijde? Het kost immense bedragen om dat een andere functie te geven. Punt is echter dat de gemeente zich rijk rekent door de opbrengst van de gebouwen te verdisconteren in het cultuurhuis.

Naast de financiële vragen zijn er ook praktische en idealistische. Wat schieten de inwoners van Zaanstad op met het bundelen van allerlei activiteiten die nu verspreid over de stad plaatsvinden (denk aan de Bieb op de Westzijde, De Fabriek in de J. Sijbrandsteeg, Zaanradio in Koog aan de Zaan, de twee panden van FluXus)? Wat is er waargemaakt van de collegetoezegging om te zoeken naar commerciële partners in het cultuurhuis? Creëert de gemeente bewust leegstand op plekken die nu nuttig en cultureel gebruikt worden? Wat is -afgezien van die onzekere kasgelden- de meerwaarde van het verplaatsen van het goedlopende en aantrekkelijk gelegen filmtheater. En van die ook al zo mooie hoofdbibliotheek?

Om nog even verder te filosoferen: waarom zijn er nog zoveel vragen over het te creëren cultuurhuis? Hoe komt het er uit te zien? Waar is de financiële onderbouwing? Hoe komt het dat de nog niet zo lang geleden door B&W gepromote culturele driehoek is afgeschoten? Welke zekerheden zijn er ten aanzien van het cultuurhuis, zowel over de gebruikers als over de bouwkosten en exploitatie? En is de verstandhouding met grondeigenaar NS inmiddels zodanig dat er -voor het eerst- constructief zaken gedaan kunnen worden? 

Het eerste kwartaal van 2015 lijkt me een mooi moment om openheid van zaken te geven over de culturele plannen van dit gemeentebestuur. De gemeentelijke stilte heeft nu wel lang genoeg geduurd. 

Cultuur

Boekhandel in cultuurhuis?

19 apr

De onderhandelingen over een nieuwe Zaanstedelijke coalitie verlopen traag en moeizaam. En dan mislukte, volgens Zaanradio in ieder geval, ook nog eens de samensmeltingspogingen van het CDA en de ChristenUnie. Op 9 mei neemt het huidige wethoudersensemble formeel afscheid, maar ik vermoed dat ze in de weken daarna eveneens de honneurs mogen waarnemen. 

Een van de zaken waarover het nieuwe college een knoop moet doorhakken is het cultuurhuis. Dat er zo’n gebouw tegenover het gemeentehuis komt, lijkt inmiddels wel zeker. De gemeenteraad heeft er een beslissing over genomen en de NS -eigenaar van de grond ter plaatse- is akkoord. Verder willen FluXus en Zaanradio, om maar twee toekomstige gebruikers te noemen, er graag intrekken. De belangrijkste vragen op dit moment zijn hoe het culturele paleisje betaald moet worden en wie er huisvesting krijgen.

Een van de besluiten die de gemeenteraad vlak voor de verkiezingen nam, was dat B&W moet onderzoeken of er ook een (deels) commerciële invulling van het nieuwe cultuurhuis kan komen. Dat biedt mogelijkheden. De plek waar het pand moet komen is niet alleen een van de duurste, maar ook een van de drukst bezochte stukjes Zaangrond. Het ligt namelijk tegenover het stadhuis èn pal naast NS-station Zaandam, een van de meest gebruikte Nederlandse treinstations. 

Ik stel me het volgende voor. De gemeente verkoopt de (eigen) panden waar FluXus nu in huist. Met de opbrengst daarvan kan in ieder geval een groot deel van het cultuurhuis worden gebouwd. Door op de begane grond een mooie boekhandel te vestigen, wordt de culturele functie verder ingevuld. Daaraan ontbreekt het namelijk in Zaanstad. Zet er een aangenaam grand café naast, met leestafel. En zie: met de huuropbrengsten van alle gebruikers komt er iets haalbaars in zicht. Bijkomend voordeel: filmtheater De Fabriek hoeft niet te verhuizen.

Goed idee? Ik lever ‘m graag in voor betere.

Figaro
Daar moet-ie dus komen.

 

Verhuizing Fabriek?

14 apr

Het is alweer zo’n tien jaar geleden dat de gemeenteraad van Zaanstad een werkgroep instelde die moest onderzoeken of filmtheater De Fabriek kon worden verbouwd en opgestoten in de vaart der volkeren. Ik was een van de gelukkige raadsleden die zich er tegenaan mochten bemoeien. Het kostte moeite om alle partijen op één lijn te krijgen. Het bestuur van De Fabriek wantrouwde de gemeente, omdat er afspraken geschonden zouden zijn. En met name de VVD en het CDA wilden het mooie gebouw van De Fabriek aan de Zaandamse Jan Sijbrandsteeg het liefst platgooien, opdat er weer zo’n zielloos woonblok kon verrijzen.

Enfin, het eindresultaat is bekend. Het filmhuis werd mooi gerestaureerd en heringericht. Het heeft een prima filmaanbod. En sinds ruim vijf jaar is er een almaar stijgend bezoekersaantal zichtbaar, geheel conform de tien jaar geleden gemaakte afspraken. Des te vreemder is het dat De Fabriek nu onder druk wordt gezet om te verhuizen naar een eventueel te bouwen Cultuurhuis bij NS-station Zaandam.

Dat Cultuurhuis is een lang gekoesterde en begrijpelijke wens van met name poppodium De Kade en muziekcentrum FluXus. De gemeente staat er niet afkerig tegenover. De Bieb, die eerst ook mee zou moeten in dat verzamelgebouw, zag een verhuizing niet zitten en lijkt vooralsnog veilig in haar prachtige locatie aan de Westzijde. Maar om het Cultuurhuis commercieel haalbaar te maken zou De Fabriek dus ook moeten verkassen.

Het is een absurd plan. Niet alleen omdat er dan sprake is van een enorme kapitaalvernietiging (de verbouwing heeft vele tonnen gekost en onlangs is het theater gedigitaliseerd; ook al een stevige kostenpost). Maar ook omdat De Fabriek een toegevoegde waarde heeft op de huidige plek. Het beheert het vrijwel enige terras aan de Zaan waar je, vanwege de ligging, ook laat in de middag en avond kunt zitten. Het heeft een publiek dat vanwege de sfeer en uitstraling wel naar de Jan Sijbrandsteeg komt, maar het Cultuurhuis zal mijden. En De Fabriek zal in de nieuwbouw allerlei faciliteiten moeten delen, met als gevolg kwaliteitsverlies en wellicht ook minder films. Om maar een paar nadelen te noemen.

Niet doen, dit heilloze doordrammen. Laat De Fabriek lekker zitten waar het nu zit.

Integriteit

26 mrt

Interessant. De Zaanse eenmansfractie met de koddige naam Partij voor Ouderen en Veiligheid wil dat het Bureau Integriteit onderzoek doet naar de rol van burgemeester Faber, wethouder Noom en de gemeentelijke afdeling Handhaving. Aanleiding is het kwijtschelden van een boete voor Corrie Noom, die ergens fout zou hebben geparkeerd. Volgens de POV is wethouder Noom daardoor mogelijk niet integer, en dat geldt ook voor degenen die haar uit de wind zouden hebben gehouden. 

Het enige POV-raadslid is Ton Brekelmans. Deze secretaris van de Vereniging Zaanse Horecabelangen diende tijdens de begrotingsvergadering van november 2011 samen met enkele andere partijen een amendement in om de subsidie aan poppodium De Kade stop te zetten. Het amendement kwam Brekelmans niet slecht uit, aangezien hij De Kade ziet als een concurrent die gesubsidieerd bier schenkt. In september vorig jaar vroeg hij al hoe het ervoor stond met de door hem gewenste bezuinigingen op De Kade en La Brèche, een andere horecagelegenheid die geld van de gemeente kreeg. Brekelmans heeft dan ook geen gelegenheid voorbij laten gaan om La Brèche zwart te maken. Gemeentelijk geld voor De Kade, het Zaantheater, het Cultuurhuis; Brekelmans vindt het allemaal ‘volslagen overbodig’. De commerciële horeca van Zaanstad ontvangt immers ook geen subsidie. Specifieker, café-eigenaar Ton Brekelmans krijgt (afgezien van zijn maandelijkse raadsvergoeding van zo’n €1500,-) geen gemeentelijke pecunia. En dat is niet eerlijk.

Ton Brekelmans is namelijk ook nog eigenaar van partycenter Las Vegas. Vorige maand stuurde hij een brief vol verdachtmakingen naar zijn collega-raadsleden en B&W. Op basis van belabberd zoekwerk via Google kwam hij tot de discutabele conclusie dat er mogelijk schuin tegenover zijn horecagelegenheid een in zijn ogen dubieuze club zou komen. “Gaarne verneem ik uw reactie.” Kroegbaas/raadslid Brekelmans heeft namelijk geen behoefte aan een organisatie bij zijn voordeur die hij niet blieft. 

Uiteraard is er geen enkel verband tussen Brekelmans’ horeca-activiteiten en zijn raadsvragen en -opinies over de Zaanse horeca. En natuurlijk zou Ton Brekelmans de laatste persoon zijn die het persoonlijk belang mengt met het politieke. Maar omdat -zoals Ton Brekelmans van harte zal onderschrijven- vertrouwen goed is, maar controle beter, stel ik toch maar de vraag. Kan het Bureau Integriteit even nagaan of de POV-leider zich niet schuldig maakt aan belangenverstrengeling? Dat zou namelijk niet integer zijn.

 T.B.