Tag Archives: CPN

De BVD deed met u mee

21 feb

Een week of wat geleden nam ik op verzoek van de NTR plaats voor de camera om iets te vertellen over de activiteiten van de Nederlandse inlichtingendienst tegen de Zaanse afdeling van de CPN. Het resultaat is eind april of in mei te zien op tv, via een nog titelloos programma over Nederland in de jaren vijftig. Over die oude communistenjagers bestaan veel anekdotes, maar het verhaal dat ik deze week tegenkwam in het opinieblad Argus kende ik nog niet. Aan het woord komt de voormalige BVD’er Jan van den Ende.
Ik citeer: “Ik werd eind jaren veertig naar een openbare CPN-bijeenkomst in de Zaanstreek gestuurd om achter de identiteit te komen van de spreker, die met de schuilnaam Jansen was aangekondigd. Ik ga naar die vergadering en volg daarna die Jansen naar Amsterdam. Hij ging niet naar huis, maar naar het partijbureau Felix Meritis. Daar bleef hij tot ’s nachts één uur. En ik maar posten. De man verliet het pand, liep een heel eind en ging een woning binnen in een buitenwijk. Ik wacht tot het licht bij hem uit is, ga naar die deur toe om op het naambordje te kijken. En zie: daar stond Jansen op. Die man heette echt Jansen! Wat wisten we nou van communisten? Zo’n dienst heeft gewoon niks als die begint. En dan bedoel ik ook niks.”

Miljoenen gingen er jaarlijks op aan deze gleufhoedenbrigade. Jan van den Ende wist het al. De Binnenlandse Veiligheidsdienst had inderdaad niks. Niet aan het begin overigens, zoals hij dacht, maar aan het eind.
Op 23 mei meer, bij de NTR om 20.25 uur op NPO 2.

Cor Geugjes als klapvee (en de overeenkomst met Wilders’ schapen)

28 nov

De basishouding van de PVV doet me soms denken aan de handelswijze van de CPN gedurende de Koude-Oorlogsjaren. Beide partijen lijken c.q. leken om naar binnen gekeerde sektes waar kritiek op de leider (respectievelijk Geert Wilders en Paul de Groot) excommunicatie tot gevolg heeft/had. Wat de baas zei, was per definitie waar. En wie daar anders over dacht behoorde tot de tegenpartij. En die tegenpartij was al snel de Grote Boze Buitenwereld.

Er zijn voorbeelden te over van PVV’ers die zich uitgeschakeld wisten nadat ze zich kritisch opstelden tegenover Wilders. Ten aanzien van Paul de Groot gold hetzelfde mechanisme. Beter zijn schoenen gelikt dan zijn woorden en daden onder de loep nemen, zoiets. Het gevolg is/was een enorme angstcultuur in een ongezonde en weinig democratische omgeving.

Een mooi voorbeeld van de betoonde communistische lijdzaamheid vond ik deze week in het boek Raamgracht 4 van Igor Cornelissen. Het slachtoffer was dit keer Zaandammer Cor Geugjes, tot aan zijn gedwongen vertrek in 1958 (vanwege kritiek op de partijleiding) een hotemetoot binnen de CPN. Zij het niet zo hoog gestegen natuurlijk als alleenheerser De Groot. Hier het betreffende fragment uit Raamgracht 4:

“Het bitterste wat [CPN-districtsbestuurder Bertus] Brandsen me vertelde, ging over de rede die partijbestuurder Cor Geugjes hield over de Sovjetunie als het leidend centrum van de arbeidersbeweging in de hele wereld. De zaal had driftig geapplaudisseerd. Na de pauze ging De Groot er scherp tegen in. Geugjes had een ernstige fout gemaakt. De Sovjetunie was niet het centrum maar het middelpunt van alle progressieve krachten. Nog meer applaus. Eenmaal buiten had een toch wat twijfelende Brandsen aan de bleke Geugjes gevraagd of middelpunt en centrum niet hetzelfde waren. Volgens mij ook, had Geugjes geantwoord, ‘maar ik klapte maar mee want anders doe ik net of ik het niet begrijp en dat wilde ik niet.’ Niemand heeft mij ooit beter de aard van het Nederlandse stalinisme uitgelegd.” 
S. (Paul) de Groot

 Zoek de verschillen: Paul ‘le Pen’ de Groot en Geert ‘Stalin’ Wilders.

De geheime dienst – vijftig jaar geleden

28 jun

In 1980 deelde minister Hans Wiegel de Tweede Kamer mee dat de Pacifistisch-Socialistische Partij nooit een onderzoeksonderwerp was geweest van de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Dat was een leugen. Zowel voor als na 1980 hield de Sectie Stiekem de PSP in de gaten. Bewijzen? Bewijzen!

Omdat het vijftig jaar geleden is en ik dat jubileum niet ongemerkt voorbij wil laten gaan, heb ik hieronder een BVD-document (‘Geheim’) gezet waarin de BVD-worsteling met die pacifistisch-socialistische nieuwkomer goed tot uiting komt. Niet alleen landelijk, ook plaatselijk was de PSP een mikpunt. In een ander document, uit begin jaren ’60, werd bijvoorbeeld aan het landelijk BVD-hoofd gemeld dat de Zaanse PSP inmiddels qua invloed een behoorlijke bedreiging was voor de plaatselijke CPN (die uiteraard ook goed in de gaten werd gehouden).

Alweer vele jaren terug heb ik bij de Binnenlandse Veiligheidsdienst mijn persoonsdossier opgevraagd. Daaruit bleek dat de PID -de plaatselijke BVD-poot- nog altijd de PSP observeerde. Toen daar vervolgens een relletje over ontstond, moest de burgemeester, als korpschef verantwoordelijk voor de politie, toegeven dat de BVD zijn boekje te buiten was gegaan. Het bespioneren van een legale, democratische partij als de PSP had al vele jaren afgelopen moeten zijn. 

Over twintig jaar lezen we waarschijnlijk dat de AIVD de SP in 2012 nog steeds in de gaten hield, hoewel dat wettelijk niet (meer) mocht. Maar ja, inlichtingendiensten en wetten, da’s water en vuur.

Pim Fortuyn

11 apr

Hoe onthullend is het stevige bericht in de Volkskrant van gisteren dat de CPN Pim Fortuyn ooit weigerde als lid? Niet zo heel erg. Of eigenlijk helemaal niet. Neem bijvoorbeeld deze reactie uit juli 2007 op de weblog van SP-raadslid Lilian Marijnissen. Roelf van Bergen schreef daar: “Pim zijn politieke leven begon al veel eerder dan hier wordt gesuggereerd. Studerend in Groningen was de eerste poging om bij de CPN geaccepteerd te worden en carrière te maken als hotemetoot, want dat was de enige weg die Pim kende: Carrière maken. Kwam niet door de ballotage. Fré Meis zag prima wat voor vlees hij in de kuip had.” [Voor de jonkies onder ons: Fré Meis was een gestaalde Groningse communistenleider die zijn leven lang Stalin een toffe peer vond.]

Tien jaar geleden, kort na de dood van Fortuyn, haalde een aangeslagen Ruud Vreeman -toen nog burgemeester van Zaanstad- in mijn gezelschap herinneringen op aan de marxistische jaren van Pim en hemzelf. De twee waren destijds nog bevriend en schreven samen boeken. Aan die situatie kwam een eind na een lullig artikel van Fortuyn in, ik meen, het Haarlems Dagblad. Pim was ooit communist, zoals Rita Verdonk ooit pacifist was, Geert Wilders liberaal en Hans Janmaat KVP’er en sociaal-democraat. Sommige mensen maken nu eenmaal rare zwenkingen in hun leven. En zoals inmiddels bekend loopt dat zelden goed af.

De Volkskrant-‘onthulling’ komt overigens uit het vandaag gepresenteerde boek over Fortuyns jonge jaren (auteur: Leonard Ornstein). Daarin wordt ook aandacht besteed aan Pims band met de Zaanstreek, waar zijn familie oorspronkelijk vandaan kwam. Interessant. 

Februaristaking

25 feb

Op 25 februari 1941, vandaag 71 jaar geleden, brak in Amsterdam de Februaristaking uit. De Communistische Partij Nederland had er toe opgeroepen, onder meer uit protest tegen de jodenvervolging. Een van de eerste Zaanse bedrijven waar op 25 februari de neiging bestond om het werk neer te leggen waren de Artillerie Inrichtingen. Directeur F.Q. den Hollander gooide roet in het eten. Hij verbood elke vorm van staking. Op 26 februari was het tij echter niet meer te keren. De AI ging plat, net als veel andere Zaanse bedrijven. Een dag later was alles alweer voorbij. Bij het Zaandamse munitiefabriek waren de duizenden arbeiders weer als vanouds aan de slag, onder meer door wapens te maken voor de bezetter…

Het duurde tot 1948 voor de stakers als zodanig werden erkend. Ze kregen, indien gewenst, het in februari 1941 ingehouden loon plus de opgelegde boete wegens werkverzuim alsnog terug. Zie de brief hieronder, die ik afgelopen week aantrof in een oud archief. Er zullen niet veel communistische werkers zijn geweest die konden profiteren van deze ‘geste’. De Koude Oorlog was inmiddels uitgebroken en de Artillerie Inrichtingen ontsloegen iedereen die als communist bekendstond. In 1950 schatte de AI-directie het communistisch aandeel op 5% van het totale arbeidspotentieel.

De ‘goeien’ van 1941 waren verworden tot de ‘kwaaien’ van 1948. Het kan verkeren.

Overigens, tien dagen voor de Februaristaking in Amsterdam losbrandde ontsloeg de directeur van de Artillerie Inrichtingen, F.Q. den Hollander, ‘in opdracht van de Wehrmachtsbefehlshaber in den Niederlanden’ 28 ambtenaren en arbeiders ‘van Joodschen bloede’. Op de grotendeels joodse essencefabriek Polak & Schwarz na bestond er geen Zaans bedrijf met zoveel joodse medewerkers.De meesten zouden de oorlog niet overleven.  Op het AI-terrein -later Eurometaal- is anno 2012 nog altijd geen herinnering te vinden aan deze slachtoffers. Misschien iets om te regelen bij de herinrichting van het Hembrugterrein?

PS. Morgen om 9.30 uur wordt de Zaanse Februaristaking herdacht. Locatie: Zaantheater. Iedereen is welkom.

BVD vs. CPN

25 jan

Op de dag dat het nieuwe gemeentehuis officieel open gaat en aan de vooravond van de viering van 200 jaar Zaandam is het misschien aardig om even aandacht te besteden aan de nadagen van deze gemeente. In de aanloop naar een nieuwe gemeente, Zaanstad, vonden er eind 1973 verkiezingen plaats voor een verse gemeenteraad. Een van de bovenmatig geïnteresseerden in de stembusresultaten was de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Afgelopen week vond ik enkele documenten waaruit hun grote belangstelling bleek.
De Zaanstreek was namelijk in de jaren ’70 rood. Grotendeels communistisch zelfs. En dat beangstigde de communistenjagers van de BVD nogal. In twee -uiteraard geheime- maandoverzichten besteedde de Veiligheidsdienst in september en oktober 1973 uitgebreid aandacht aan de Zaanse tak van de Communistische Partij Nederland. Het is en blijft verbazingwekkend dat de dienst decennialang een in het parlement en tal van gemeenteraden zetelende partij infiltreerde en anderszins in de gaten hield. Hieronder een pagina van zo’n maandbericht. Heel spannend is het niet. Intrigerend wel. Vooral omdat er tientallen miljoenen belastinggeld zijn verspild met dit soort James Bond-spielerei in de polder. En ga er maar van uit dat het spelen nog altijd voortgang vindt. Zij het dat de CPN is vervangen door nieuwe targets.

(De hieronder genoemde, deels gewitte ‘Lijstaanvoerder G. SC’ was overigens Gerrit Schoen. Hij werd in 1974 inderdaad wethouder van Zaanstad, tot schrik van de BVD.)