Tag Archives: Binnenlandse Veiligheidsdienst

De BVD deed met u mee

21 feb

Een week of wat geleden nam ik op verzoek van de NTR plaats voor de camera om iets te vertellen over de activiteiten van de Nederlandse inlichtingendienst tegen de Zaanse afdeling van de CPN. Het resultaat is eind april of in mei te zien op tv, via een nog titelloos programma over Nederland in de jaren vijftig. Over die oude communistenjagers bestaan veel anekdotes, maar het verhaal dat ik deze week tegenkwam in het opinieblad Argus kende ik nog niet. Aan het woord komt de voormalige BVD’er Jan van den Ende.
Ik citeer: “Ik werd eind jaren veertig naar een openbare CPN-bijeenkomst in de Zaanstreek gestuurd om achter de identiteit te komen van de spreker, die met de schuilnaam Jansen was aangekondigd. Ik ga naar die vergadering en volg daarna die Jansen naar Amsterdam. Hij ging niet naar huis, maar naar het partijbureau Felix Meritis. Daar bleef hij tot ’s nachts één uur. En ik maar posten. De man verliet het pand, liep een heel eind en ging een woning binnen in een buitenwijk. Ik wacht tot het licht bij hem uit is, ga naar die deur toe om op het naambordje te kijken. En zie: daar stond Jansen op. Die man heette echt Jansen! Wat wisten we nou van communisten? Zo’n dienst heeft gewoon niks als die begint. En dan bedoel ik ook niks.”

Miljoenen gingen er jaarlijks op aan deze gleufhoedenbrigade. Jan van den Ende wist het al. De Binnenlandse Veiligheidsdienst had inderdaad niks. Niet aan het begin overigens, zoals hij dacht, maar aan het eind.
Op 23 mei meer, bij de NTR om 20.25 uur op NPO 2.

Advertenties

Roelof Kruisinga-veiligheidsrisico

11 dec

Eerder dit jaar spraken we in petit comité over de gevaren van de Nederlandse inlichtingendiensten. Aan bod kwam onder meer Roelof Kruisinga, van wie gisteren het overlijden bekend werd gemaakt. Kruisinga was onder veel meer namens het CDA minister van Defensie in het kabinet Van Agt-Wiegel. Het tv-programma Andere Tijden besteedde twalf jaar geleden uitgebreid aandacht aan deze -het zijn hun woorden- eerzuchtige, ijdele, onbetrouwbare en aan de  drank verknochte bewindsman. Niet vanwege voorgaande kenmerken, maar omdat de Binnenlandse Veiligheidsdienst de man jarenlang in de gaten hield.

Dat was meer dan opvallend. Waar de dienst zich normaliter alleen richtte op terroristen, extreem-rechts en (vooral) radicaal-links was dit keer het vizier gericht op een politicus van de brave Christelijk-Historische Unie. De BVD zag in Kruisinga namelijk een veiligheidsrisico. De minister was namelijk tegen de neutronenbom, een wapen dat eind jaren ’70 volop in de belangstelling stond. Defensieminister Kruisinga overlegde er zelfs over met de CPN, de felste bestrijder van deze bom.

Tijdens bovengenoemd overleg in klein comité kwam ter sprake dat de makers van teleurgesteld waren. Hun primeur dat de BVD Kruisinga langdurig bespioneerde, ook toen hij Kamerlid, staatssecretaris en minister was, viel dood. Het nieuws werd niet groot opgepakt door de dag- en weekbladen. Alsof het de normaalste zaak van de wereld was dat een kabinetslid, en dan ook nog van een middenpartij, op allerlei manieren in de gaten werd gehouden. Niet helemaal onbegrijpelijk overigens, die BVD-belangstelling: het had er alle schijn van dat Kruisinga aan het handje van Moskou liep. De Sovjet-Unie had nog niet eerder iemand aan hun zijde die op zo’n belangrijke post opereerde. 

Wie de uitzending over Kruisinga en zijn BVD-dossier nog eens wil terugkijken kan hier terecht. En hieronder heb ik een pagina afgedrukt uit een geheim weekoverleg van de BVD-leiding. Kruisinga was toen vanwege de neutronenbom net opgestapt als minister -na slechts drie maanden-, maar werd nog altijd geobserveerd. Het eerste onderwerp op de agenda: het contact tussen CPN-voorman Joop Wolff en Roelof Kruisinga.

Het zou aardig zijn als een journalist zich eens ging verdiepen in zowel de BVD- als de KGB-archieven, om te zien hoeveel invloed de Russen hadden op de Nederlandse Defensieminister. Misschien dat de familie Kruisinga nu ook wat informatie wil vrijgeven, waaronder de BVD-stukken die Roelof Kruisinga in zijn bezit had. Hier alvast een enkel fragment.     

Kruisinga

De schijnopenheid van de AIVD

30 sep

Op woensdag 19 september stond Roel van Duijn in kort geding tegenover de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst. Hij is van mening dat de dienst te weinig over hem verzamelde informatie wil vrijgeven, maar tegelijkertijd anderen -die daar geen recht op hebben- voorziet van persoonlijke documenten waar ze geen recht op hebben.

Het duurt nog een paar maanden, maar dan zal ook ik een poging doen om via de rechter AIVD-informatie vrij te krijgen. Niet over mijzelf, maar over Max Lewin (Amsterdam, 1919-2011). Ik schrijf namelijk een boek over deze joodse onderduiker/oprichter van Radio Veronica/rechtse politicus/spion voor Oost-Duitsland. De afgelopen maanden heb ik tal van archieven doorzocht en gecorrespondeerd met oud-medewerkers van de Staatssicherheitsdienst en de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Ze waren alleen zeer behulpzaam (dank!). Ook de AIVD heeft een schat aan informatie over Lewin, maar ze wil daarvan slechts een deel vrijgeven. En dan nog zwaar gecensureerd ook. Tegelijkertijd heeft de dienst andere aanvragers wel pagina’s vol informatie verstrekt over Lewin en zijn organisaties, maar die aan mij onthouden. De AIVD voert, kortom, een ondoorzichtig zigzagbeleid en hindert zodoende serieuze onderzoeksmogelijkheden. Typisch, daar waar het gaat om iemand die al dood is, een inlichtingendienst en partijen die niet meer bestaan en een land (de DDR) dat ook al opgeheven is.

Op deze website is bijvoorbeeld het nodige aan inlichtingenmateriaal over Lewin te vinden dat ik niet ontving. Er zijn daar ook tal van andere documenten te vinden die de voorloper van de AIVD, de Binnenlandse Veiligheidsdienst, samenstelde. Omdat de AIVD van mening is dat persoonsgegevens en staatsgeheimen vaak niet geopenbaard mogen worden, is de Tipp-ex echter overvloedig gehanteerd. Het grappige is dat ik de afgelopen week in een van de Noord-Hollandse archieven een flinke stapel uiterst vertrouwelijke BVD-documenten tegenkwam uit de jaren ’70 en ’80. Dezelfde documenten die de AIVD gecensureerd had vrijgegeven aan de maker van bovenstaande site. Met dat verschil dat er in de archiefstukken geen letter is weggehaald. Brisant materiaal, al met al.

Ze zijn lekker bezig met hun witkwastjes, daar op het spionnenhoofdkantoor in Zoetermeer. Ik hoop tijdens de rechtszaak alleen wel duidelijk te kunnen maken dat hun beleid tamelijk ridicuul is.

(Overigens 1, zelfs al lukt het me niet om meer AIVD-gegevens over Lewin boven water te krijgen: ik beloof u nu alvast een uiterst onthullend boek.)

(Overigens 2: op woensdag 7 november vertelt Roel van Duijn in De Groote Weiver in Wormerveer over zijn tientallen jaren durende gevecht met de BVD en de AIVD. Aanvang 20.00 uur, entree gratis. Ik zal dan zorgen voor wat ‘geheim’ papierwerk over de activiteiten van de BVD in de Zaanstreek tussen 1960 en 1990.)

   

BVD vs. CPN

25 jan

Op de dag dat het nieuwe gemeentehuis officieel open gaat en aan de vooravond van de viering van 200 jaar Zaandam is het misschien aardig om even aandacht te besteden aan de nadagen van deze gemeente. In de aanloop naar een nieuwe gemeente, Zaanstad, vonden er eind 1973 verkiezingen plaats voor een verse gemeenteraad. Een van de bovenmatig geïnteresseerden in de stembusresultaten was de Binnenlandse Veiligheidsdienst. Afgelopen week vond ik enkele documenten waaruit hun grote belangstelling bleek.
De Zaanstreek was namelijk in de jaren ’70 rood. Grotendeels communistisch zelfs. En dat beangstigde de communistenjagers van de BVD nogal. In twee -uiteraard geheime- maandoverzichten besteedde de Veiligheidsdienst in september en oktober 1973 uitgebreid aandacht aan de Zaanse tak van de Communistische Partij Nederland. Het is en blijft verbazingwekkend dat de dienst decennialang een in het parlement en tal van gemeenteraden zetelende partij infiltreerde en anderszins in de gaten hield. Hieronder een pagina van zo’n maandbericht. Heel spannend is het niet. Intrigerend wel. Vooral omdat er tientallen miljoenen belastinggeld zijn verspild met dit soort James Bond-spielerei in de polder. En ga er maar van uit dat het spelen nog altijd voortgang vindt. Zij het dat de CPN is vervangen door nieuwe targets.

(De hieronder genoemde, deels gewitte ‘Lijstaanvoerder G. SC’ was overigens Gerrit Schoen. Hij werd in 1974 inderdaad wethouder van Zaanstad, tot schrik van de BVD.)