Archief | Zaanse politiek RSS feed for this section

Bajesboten

4 apr

Het CDA en de PvdA zijn er nog niet uit of de Zaanse bajesboten nog twee jaar mogen blijven liggen. De PvdA is zelfs heel erg verdeeld: drie of vier fractieleden willen de boten in 2011 weg hebben, van de rest mogen ze langer blijven.  Ik heb de fractieleden van beide partijen daarom onlangs een mail gestuurd, in de hoop dat ze aanstaande donderdag tegen een langer verblijf stemmen. Saaie kost, maar het moet maar even. De tekst:  

Binnenkort besluit de gemeenteraad wanneer de twee Zaanse detentiepontons dienen te vertrekken: in 2011 of in 2013. Omdat de stemmen van uw fractie van belang zullen zijn, wil ik graag enkele argumenten op een rij zetten waarom deze drijvende gevangenissen mijns inziens op z’n laatst in september 2011 Zaanstad moeten verlaten. De argumenten betreffen zowel humanitaire als ruimtelijke-ordeningaspecten.
 
Ten aanzien van de ruimtelijke ordening en de periode van maximaal vijf jaar dat de boten ingevolge artikel 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening op hun plek mochten blijven liggen:

1. In een brief aan B&W d.d. 3-2-2006 beloofden de Ministeries van VROM en Justitie: “U wilt echter een harde garantie dat de detentieboten na de maximale periode van 5 jaren worden verplaatst. Hierbij verklaren het Ministerie van Justitie de Dienst Justitiële Inrichtingen en het Ministerie van VROM de Rijksgebouwendienst dat na de maximale periode van 5 jaar de detentieboten worden verplaatst naar een andere locatie.”
 
2. In reactie op deze brief schreef de gemeente Zaanstad op 14-3-2006 aan het Ministerie van VROM: “Het Ministerie van Justitie, Dienst Justitiële Inrichtingen en het Ministerie van VROM hebben bij brief van 3 februari 2006 aan de gemeente Zaanstad de garantie gegeven dat na de maximale periode van 5 jaar de detentieboten worden verplaatst naar een andere locatie.”

3. Verantwoordelijk wethouder H.J. Egberts stelde in de raadsvergadering van 6 april 2006: “Wordt na vijf jaar opnieuw een vergunning verleend? Nee, uitdrukkelijk niet. Het is vijf jaar de boten en daarna is het over.”
 
4. Op 5 september 2006 verleende Zaanstad vrijstelling en een bouwvergunning voor de twee pontons op grond van artikel 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Daarbij meldde het college van B&W aan de Rijksgebouwendienst ‘de instandhoudingtermijn op grond van artikel 45 van de Woningwet te stellen op 5 jaar’.
 
5. Tijdens de commissievergadering van 14 november 2006, die ook werd bijgewoond door vertegenwoordigers van de Dienst Justitiële Inrichtingen en de Rijksgebouwendienst, heeft het college bevestigd dat ‘5 september door B&W [een] bouwvergunning verleend’ is.
 
6. Op 4 oktober 2007 verstuurde B&W een persbericht. Daarin staat onder meer de zin: “De boten blijven maximaal 5 jaar liggen, waarvan nu 1 jaar is verstreken.”
 
7. Op een (herhaalde) schriftelijke vraag van de ROSA-fractie wanneer de detentiepontons uit Zaanstad vertrokken, antwoorddde B&W in augustus 2010 onder meer: “De bouwactiviteiten zijn medio 2006 gestart. Dat betekent dat de termijn van vijf jaar na start bouw medio 2011 zou aflopen.” Volgens B&W bleek uit jurisprudentie ‘dat de instandhouding van een bouwwerk aanvangt op het moment dat de bouwactiviteiten zijn gestart’.
 
Conclusie: B&W heeft meerdere keren -ook in het bijzijn van en in de communicatie met de DJI en de RGB- vastgelegd dat de detentiepontons in (september) 2011 Zaanstad dienen te verlaten, conform artikel 17 van de WRO. De twee verantwoordelijke Ministeries hebben zich hier aan geconformeerd. Ze wisten c.q. kunnen als overheidsinstellingen geacht worden te weten dat meermalen in rechtspraak is geoordeeld dat een vijfjarenvrijstelling begint bij de publicatie van die tijdelijke vrijstelling en niet bij een willekeurige datum van ingebruikname. Verschillende partijen in de gemeenteraad van Zaanstad zijn mede op basis van deze wetgeving c.q. B&W-belofte (met pijn in het hart) akkoord gegaan met de komst van de boten. De belofte is ook nog eens via een persbericht herhaald. Het getuigt van fatsoen en van continuïtiet van beleid wanneer een college de eigen beloftes tegenover zowel de gemeenteraad als de inwoners van Zaanstad nakomt. Daarmee betoont de gemeente zich een betrouwbare overheid.
 
8. Dat de boten niet al in de zomer van 2006 in gebruik zijn genomen, zoals vijf jaar geleden gepland, ligt niet aan de gemeente Zaanstad, maar aan de DJI en de RGB. Zo valt in de gemeentelijke Jaarstukken 2006 te lezen: “Op 5 september 2006 is door het college van B en W besloten in het kader van art. 17 WRO vrijstelling en een bouwvergunning te verlenen aan de Rijksgebouwendienst (RGD) voor de detentieplatforms in de Achtersluispolder. De gebruiksvergunning is nog niet verleend. De RGD en het ministerie van Justitie hebben nog niet alle gevraagde gegevens geleverd om te kunnen toetsen of aan alle vereiste veiligheidseisen is voldaan.” Ook in de commissievergadering van 14-11-2006 is er door B&W aan gerefereerd dat de vergunningaanvragers hun zaken nog niet op orde hadden: “Mogen de detentieplatforms nu in gebruik worden genomen? Nee. Aan de voorwaarden die zijn gesteld bij de afgifte van de bouwvergunning is nog niet geheel voldaan. Ook de gebruiksvergunning kan nog niet worden afgegeven. (…) Bekleding wanden materaal voldoet niet aan bouwbesluit inzake rookgetal.” 
 
Conclusie: Omdat de bouwwerken niet voldeden aan de eerder gemaakte afspraken tussen de Ministeries en de gemeente Zaanstad werden de boten later vrijgegeven voor gebruik (in 2007) dan eerder was gepland. Dit is niet te wijten aan Zaanstad, maar aan de Ministeries c.q. DJI en RGD. (Ook) om die reden maakt een schadeclaim tegen de gemeente -waarover in het Zaanstad Beraad werd gespeculeerd- als de boten niet tot 2013 mogen blijven liggen weinig kans.
  
9. In de antwoorden op de eerder genoemde schriftelijke vragen staat dat ‘op verschillende momenten met de RGD en de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) is gecommuniceerd dat de termijn vijf jaar na ingebruikname afgelopen is’. Wethouder Straat heeft de gemeenteraad echter slechts één document doen toekomen waarin aan de RGD (niet de DJI) is geschreven: “Wij overwegen u tot 7 maart 2013 ontheffing te verlenen. Op deze datum verloopt ook de tijdelijke vrijstelling voor de detentieplatforms.”   

10. In de op 17 juli 2008 verzonden ambtelijke brief aan de Rijksgebouwendienst wordt gerefereerd aan de ‘tijdelijke vergunning’ die ‘op 5 september 2006’ is verleend. Dat is in tegenspraak met de verderop in de brief genoemde ‘overweging’ om een vergunning tot 2013 te verstrekken. Voor de goede orde: het gaat hierbij om het plaatsen van vier trappen, niet om de boten zelf. Maar los daarvan; zelfs als niet de datum van de vergunningverlening (september 2006), maar de datum van ingebruikname van de boten als uitgangspunt wordt gehanteerd -wat dus niet mogelijk is, gegeven de artikel 17-regels- kan het niet zo zijn dat beide boten pas in 2013 vertrekken. De eerste boot (‘Australa’) is namelijk op 1 november 2007 in gebruik genomen en zou dus uiterlijk 1 november 2012 vertrokken moeten zijn. Het Ministerie van VROM heeft in haar brief d.d. 3-2-2006 ook toegezegd na vijf jaar te zullen vertrekken.  
 
Conclusie: Tot op heden is alleen via het ambtelijk document d.d. 17-7-2008 duidelijk gemaakt dat de gemeente heeft gecommuniceerd over een einddatum in 2013. Waaruit de ‘verschillende momenten’ bestaan waaraan wethouder Straat refereert is niet duidelijk. De ‘overweging’ (een wat merkwaardige zinsnede in dit verband) is duidelijk een ambtelijke omissie. Het college was hiervan waarschijnlijk ook niet op de hoogte; het schrijven van de brief was gemandateerd aan de betreffende ambtenaar. DJI en RGD wisten uit eerdere contacten, brieven en eigen toezeggingen al dat de deadline voor de boten 2011 was, niet 2013.
 
11. In het Zaanstad Beraad hebben diverse partijen gevraagd naar de koppeling detentiepontons – permanente gevangenis in Zaanstad. Die koppeling is er. Op 15 maart 2006, toen er nog sprake was van een permanente gevangenis op het Hembrugterrein, schreef B&W in een persbericht: “Het College stemde daar [de komst van de detentiepontons] nu mee in, op voorwaarde dat de Rijksgebouwendienst/Dienst Justitiële Inrichtingen ook de permanente gevangenis in Zaanstad vestigt. Naar verwachting is de permanente gevangenis medio 2011 of 2012 gereed.” Dat sluit aan bij brieven van VROM (d.d. 3-2-2006 en 6-2-2006) en de DJI (d.d. 18-1-2006) aan B&W over dit onderwerp (“De RGD en DJI garanderen dat er een justitiële inrichting binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Zaanstad komt op een daartoe geschikte locatie.”) en bij de tekst van het B&W-besluit d.d. 24-8-2006: “In de beschikking wordt de tijdelijkheid van de te geven vrijstelling beargumenteerd met het gegeven dat de RGD schriftelijk heeft gegarandeerd dat er een permanente detentie-inrichting in Zaanstad zal worden gevestigd en dat die na 5 jaar gereed zal zijn. (…) De structurele capaciteit zal naar verwachting uiterlijk medio 2011 zijn gerealiseerd. De tijdelijke capaciteit in de vorm van de detentie-inrichting is na 5 jaar zodoende in de gemeente Zaanstad niet meer benodigd en zal dan worden verwijderd.” 

Conclusie: Het Rijk heeft zich niet gehouden aan de belofte na vijf jaar een permanente gevangenis in Zaanstad te hebben gebouwd. En zelfs als de termijn wordt opgerekt van september 2011 naar maart 2013 zal er te weinig tijd resteren om dan een permanente gevangenis bedrijfsklaar te hebben. Ook deze toezegging is c.q. wordt dus niet nagekomen, terwijl dat in 2006 wel een gemeentelijke eis was, met als inzet de komst van de detentieboten.    
 
Ten aanzien van de humanitaire aspecten:
 
De afgelopen maand was er veel politieke aandacht voor het kritische rapport van Amnesty International over de vreemdelingendetentie in -onder meer- Zaandam. Er zijn de afgelopen tijd echter meer rapporten verschenen waarin kanttekeningen worden geplaatst bij het opsluiten van vreemdelingen in detentieboten en de wijze waarop ze daar hun tijd moeten doorbrengen.
 
1. Het onder de Europese Unie ressorterende Europees Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke of Vernederende Behandeling of Bestraffing (http://www.cpt.coe.int/dutch.htm) heeft aangedrongen op sluiting van de Nederlandse detentieboten.
 
2. Al in juni 2008 schreef de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming in een kritisch rapport dat gedetineerden niet tegen hun wil met twee personen in een cel geplaatst dienen te worden. Hoewel de gevangenen op de detentiepontons niet vallen onder het strafrecht en er aan boord van de boten dus meer ‘vrijheden’ zouden moeten gelden dan in reguliere detentiecentra worden ze -soms vele maanden lang- opgesloten in tweepersoons cellen. Diezelfde RSJ publiceerde in 2008 een kritisch rapport over de vreemdelingendetentie.
 
4. Justitia et Pax veroordeelde, onder meer op basis van de ervaringen van katholieke pastors aan boord van de Zaandamse boten, het vreemdelingenregime zoals dat in Zaanstad en elders wordt gehanteerd. Zie http://www.justitiaetpax.nl/nieuwsbericht/51
 
5. De Europese Hoge Commissaris voor Mensenrechten plaatste eveneens kanttekeningen.
 
6. De hoogleraar vreemdelingenrecht A.M. van Kalmthout heeft zich ook op humanitaire gronden meermalen uitgesproken tegen vreemdelingendetentie volgens de methode zoals in Zaanstad wordt gehanteerd.
   
Al met al zijn er redenen genoeg om van mening te zijn dat de detentiepontons Zaanstad snel dienen te verlaten. Het met name door de VVD-fractie gebruikte argument ‘als wij het niet doen, doet een andere gemeente het wel’ is het argument van de burgemeester in oorlogstijd. Elk gemeentebestuur maakt zijn eigen afwegingen en heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Mijns inziens kun je alleen hopen dat andere gemeenten geen behoefte hebben aan de detentiepontons. Daar komt bij dat Nederland een overcapaciteit heeft aan vreemdelingenopvang en het dus geen enkel probleem moet zijn om een andere oplossing te vinden voor de mensen aan boord van de Zaanse boten. Die overcapaciteit blijkt ook uit de bezetting van de Zaanse boten; ze zijn bij lange na niet vol. Dat ook de DJI deze mening deelt bleek wel toen het met gevangenistekorten kampende België informeerde of het een van de twee Zaanse boten kon kopen. De verkoop ging niet door, omdat de DJI alleen beide boten wilde verkopen.
 
Voor degenen die denken dat, mede dankzij de gemeentelijke invloed, de humanitaire situatie aan boord van de Zaanse boten beter is dan in andere centra: leg deze stelling eens voor aan bijvoorbeeld de onafhankelijke Commissie van Toezicht. De situatie bij de vreemdelingendetentie op bijvoorbeeld Schiphol-Oost scoort beter dan de situatie in Zaandam.
 
Tot slot, voor degenen die denken dat de twee boten Zaanstad geld hebben opgeleverd: informeer eens hoe vaak de politie en met name de brandweer de afgelopen jaren heeft moeten uitrukken als gevolg van (vooral) vals alarm, brandjes, demonstraties, etc. en wat dat Zaanstad heeft gekost.
 
Ik hoop met het bovenstaande een aantal argumenten te hebben gegeven die leiden tot het vertrek van de detentiepontons in (uiterlijk) september 2011. Desgewenst ben ik bereid om alle bovengenoemde documenten te laten zien. Ook kunt u -vertrouwelijk- een aantal dossiers inzien die een beeld geven van met Zaanstad gemaakte afspraken die zijn geschonden door de DJI en RGD. 
Ik ben daartoe bereikbaar via onderstaand adres.
Veel succes en sterkte met de te maken afweging.
 
Met vriendelijke groet,
 
Erik Schaap

 Of toch niet?

Gracht

2 apr

Toen de Socialistische partij in 2002 toetrad tot de gemeenteraad van Zaanstad was ze heel erg tegen het graven van een gracht in de Gedempte Gracht. Te duur, te prestige. Vier jaar later mocht de SP een wethouder leveren en was de partij plotseling voorstander van een gracht in het hart van Zaandam. Toen de SP -inmiddels weer oppositie- afgelopen donderdag tijdens een commissievergadering haar mening mocht geven over de gracht blééf de partij voor. Het moment om nee te zeggen was allang gepasseerd, aldus Sonja van Elmpt.

De Zaanse Onafhankelijke Groepering, al langer in de raad vertegenwoordigd, was zo mogelijk nog feller tegen het graven van een gracht. ZOG-woordvoerster/lijsttrekster/fractievoorzitster/allesheerser Leny Vissers gebruikte het afgelopen decennium  keer op keer grote woorden om de grachtengravers te hekelen. Schandalig was het, en geldverspilling. Tot afgelopen donderdag. De ZOG is opeens heel erg voor een gracht. Leny is namelijk sinds een jaar wethouder, en dat verandert de blik. Dat de partij in haar verkiezingsprogramma een hele alinea wijdt aan de overbodigheid van zo’n gracht; ach, wie leest dat nog na.

Kiezersbedrog heb je in allerlei soorten en maten. Maar de ZOG onder leiding van Leny Vissers spant wel de kroon. En dat keer op keer op keer op…

 

ZOG-capo di tutti capi Leny Vissers

Lege panden

1 apr

Zaanstad heeft een goed voornemen. Tal van kavels zijn momenteel onbebouwd en veel panden staan langdurig leeg. Da’s (mede) een gevolg van de crisis. Een deel van die kavels en panden is gemeentelijk eigendom, een deel uiteraard niet. In het eerste geval kan de gemeente een tijdelijke bestemming geven aan die langdurig leegstaande plekken. Zo is op de kavel Overtuinen een voetbalveld aangelegd en is er overleg met de krakers van het BVO-gebouw in de Zaandamse Botenmakersstraat over tijdelijk gebruik. “Daarnaast wordt bekeken of Raaz (projectbureau ter ondersteuning van initiatieven van jongeren) het pand mogelijk permanent in gebruik krijgt”, noteert de gemeente in het vorige week gepresenteerde wijkkrantje voor Oud-West. Tot zover het goede voornemen. Reactie van Raaz, gisteren op de eigen website: “Lees in de wijkkrant Zaandam dat Raaz naar het OVB [de nieuwe naam van het BVO-gebouw, E.S.] gaat: dat wisten wij niet. Mysterie”.

Communicatie: het blijft een lastig gemeentelijk item. Zo is het mij ook nog steeds een raadsel waarom de vrouwen van BVO niet terug mochten naar hun pand, toen het daar aangetroffen asbest was verwijderd. Het BVO-gebouw bleef in opdracht van de gemeente jaren leeg staan. Tot de kraakbeweging -terecht- ingreep. De BVO-vrouwen moeten het dankzij de gemeente Zaanstad doen met een heel wat mindere locatie in de Stationsstraat. Raar.     

Het schip in met Fred

31 mrt

Gisteren onder ogen gekregen, een brief van de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Ook wel Fred Teeven genaamd. De brief is gericht aan B&W van Zaanstad, dat namens de gemeenteraad wilde weten hoe het verder moet met de bajesboten die al een paar jaar in de Achtersluispolder liggen. Het antwoord van Fred, kort samengevat: de gemeenteraad kan wel willen dat die boten in september 2011 verdwijnen, maar ik laat ze lekker liggen tot maart 2013. Of nog langer.

Fred wil de opening van de nieuwe gevangenissen bij Schiphol en in het Zaandamse Hoogtij laten aansluiten op ‘de uitfasering van detentieplekken te Zaandam’. Hij vermeldt in zijn brief wel wanneer de gevangenis op Schiphol opengaat (‘ultimo 2012’), maar niet vanaf wanneer die op Hoogtij gasten mag ontvangen. Geen wonder; het is een utopie te denken dat die gevangenis er in maart 2013 staat. Maar dat is geen probleem voor Fred. De bajesboten ‘kunnen in de toekomst bijvoorbeeld ingezet worden als Huis van Bewaring of voor het opvangen van andere doelgroepen’. (…) “Ik acht het wenselijk dat beide platforms voor onbepaalde tijd in Zaandam in gebruik kunnen blijven.”

In zijn brief refereert Teeven ook nog aan een met Zaanstad in november 2010 overeengekomen planschadeovereenkomst, volgens hem een aanwijzing dat de bajesboten minstens tot 2013 mogen blijven liggen. Dat roept vragen op. Waarom is de gemeenteraad niet geïnformeerd over die overeenkomst? En hoe kan het dat B&W die overeenkomst is aangegaan, terwijl ROSA al in januari 2010 de schriftelijke vraag aan B&W stelde (destijds niet beantwoord en een paar maanden later dus nog maar eens herhaald) wanneer die vermadelijde boten uit Zaanstad zouden vertrekken.  

De gemeenteraad heeft in 2006 de plechtige belofte gekregen dat de bajesboten na vijf jaar zouden verdwijnen. Dat is toen ook aan de Zaanse bevolking verteld. Maar als het aan Fred ligt wordt dat 2013. Of later. Of nooit (‘onbepaalde tijd’). De firma List&Bedrog doet weer eens goede zaken.    

 Fred

Mosterdgas

29 mrt

In de Eerste Wereldoorlog kostte het honderdduizenden soldaten het leven. Mosterdgas. Ook wel Yperiet genoemd, naar het Belgische Ieper. In de omgeving van die stad kwam namelijk tussen 1914 en 1918 nogal wat van dat goedje terecht.

De Zaanse wapen- en munitiefabriek Artillerie Inrichtingen maakte in de jaren ’30 mosterdgas. Dat kon eventueel worden ingezet tegen de opstandelingen in ‘Ons Indië’. Het waren nota bene de nazi’s die besloten de resterende Zaandamse voorraden te vernietigen. Zou het komen omdat Adolf H. de gevolgen ervan bemerkte, toen hij tijdens De Groote Oorlog in de loopgraven lag?

Hoe dan ook, het chemische goedje werd niet helemaal vernietigd. Er bleef wat zitten in de buizen van de Artillerie Inrichtingen. Een paar jaar geleden zou er nog een flesje met mosterdgas zijn gevonden. En waarschijnlijk is er her en der in de grond van het langdurig leegstaande fabriekscomplex nog wel wat op te graven, ondanks eerdere ontkenningen dat er nog mosterdgas aanwezig was.  Dit jaar doet het ministerie van Defensie een poging om de eventuele restanten te verwijderen die ze er ooit zelf heeft neergelegd. Hans Hillen heeft de leiding, dus dat komt wel goed. Wees desondanks voorzichtig, zou ik zeggen. En bekijk nog eens wat dokter F. van Soeren schrijft over de gevolgen van contact met Yperiet. We schrijven het jaar 1934:

“[Dokter] Immink vermeldt in de Zaanse Artsenkring een geval van mosterdgasvergiftiging, opgetreden bij een werknemer van de Artillerie Inrichtingen, door het breken van een door hem gedragen fles. Patiënt is snel van zijn kleding ontdaan en gebaad, met chloorkalk ingesmeerd en klinisch geobserveerd. Na 36 uur ontstonden blaren in de nek- en buikstreek, waartegen bleekwater en Dakinse vloeistof afdoende werken.”  Nog niet overtuigd? Lees dan dit nog even. 

Beste raadslid

28 mrt

Dagblad Zaanstreek koos respectievelijk Ruud Pauw (ROSA), Rita Visscher (ChristenUnie) en Addy Verschuren (CDA) tot beste raadsleden van Zaanstad. Dat lijkt me goed verdedigbaar en bij dezen dan ook mijn welgemeende felicitaties voor de winnaars. Maar realiseert u zich wel dat het vanaf nu een stuk makkelijker is om te dalen dan om te stijgen op de politieke ladder.

De Zaanse burgers mochten ook hun stem uitbrengen. “Iets meer dan zevenenzestigduizend Zaankanters gingen op 3 maart vorig jaar naar de stembus om nieuwe gemeenteraden te kiezen. Nog geen een op de duizend geeft een jaar later antwoord op de vraag wie het beste raadslid is”, schreef redacteur Rob Swart afgelopen zaterdag teleurgesteld. De publiekprijs was voor Roël Dissels, gevolgd door Sanna Munnikendam (haar naam staat overigens fout in de krant), en -ex aequo- Ria de Leeuw en Romkje Mathkor. Dat Munnikendam en Mathkor gewaardeerd worden door een deel van die, pak ‘m beet, zestig stemmers, dat snap ik. Maar Ria de Leeuw is toch echt de buikspreekpop van wethouder Leny Vissers. En partijhopper Roël Dissels eindigde bij de jaarlijkse ROSA-verkiezing van beste politici steevast in de onderste regionen. Onevenwichtig, vaak afwezig, zijn stukken niet kennend; het is allemaal van toepassing op Roël. Bij mijn weten worden daar nou net geen prijzen voor uitgereikt.

Ruud Vreeman

27 mrt

Vandaag presenteert Ruud Vreeman in Tilburg zijn boekje Lerend leven. Het eerste exemplaar is voor Felix Rottenberg. Volgende week komt Vreeman zijn werk presenteren in Zaanstad, naar verluidt in aanwezigheid van Job Cohen. 

Afgelopen donderdag belde Ed Anker me over deze publicatie. Ed -voormalig raadslid in Zaanstad, oud-Kamerlid en tegenwoordig werkzaam bij de Evangelische Omroep- was op zoek naar iemand die Vreeman een beetje kon duiden in het EO-programma ‘Dit is de dag’.  Hij dacht aan de voormalige wethouders Daan Sanders en Harm Jan Egberts of aan mij. Ik adviseerde Ed om Sanders te bellen, omdat die als raadslid en als wethouder nauw en lang met Vreeman had samengewerkt en er ongetwijfeld een eigenzinnige mening over had. Aldus geschiedde.

Al pratend met Ed schoten me diverse herinneringen door het hoofd. Hoe Vreeman en Sanders, ziedend van woede, aangifte tegen me deden omdat ik de wethouder op het ROSA-clubblad zou hebben afgebeeld als Adolf Hitler. Mijn bezoek aan Vreeman kort na de moord op Pim Fortuyn, waarbij Vreeman enigszins geëmotioneerd een boek tevoorschijn haalde dat hij samen met Fortuyn had geschreven. (De twee waren goed bevriend, tot Fortuyn een vilein stuk aan Vreeman wijdde, ik meen in het Haarlems Dagblad). Vreeman die nooit zijn ongelijk wilde toegeven. Vreeman de bluesgitarist. Vreeman als aimabele, aanraakbare burgemeester. 

Vreemd genoeg komt Vreeman niet voor in de veelgeprezen (deel-)biografie over Jaap Meijer, geschreven door Evelien Gans. En dat terwijl de vader van Ischa toch een belangrijke rol heeft gespeeld in Vreemans leven. Hij had veel over deze schrijver/leraar kunnen vertellen. In deel 2 misschien alsnog? Jaap Meijer komt aan bod in Vreemans herinneringen, evenals bijvoorbeeld Leny Vissers en Pim Fortuyn. Het is een autobiografische gedachtenschets en misschien best wel de moeite waard (ik heb het nog niet kunnen lezen).

Voor de liefhebbers van Vreeman-oude-stijl is er op de tweedehands markt overigens nog een ander boekje van zijn hand te vinden. Uit de tijd dat hij nog heel links was, 1978. Het heet Discussie brochure, Jonge strijd, een schets van de ontwikkeling van de jongerenbeweging in (en variant aan) het Nederlands Verbond van Vakverenigingen (sorry voor de titel). Het is verkrijgbaar bij boekhandel Rosa…

Ruud Vreeman (midden) leest voor uit eigen werk

Verhuizen

24 mrt

Er zijn nogal wat Zaanse collegeleden die moeite hebben met verhuizen naar hun werkplek. Met name in Oostzaan zijn een paar buitenpoorters die geen vaste plek in het dorp hebben. Wethouder Jan van Run wil wel nar Oostzaan, maar heeft zijn hypotheek nog niet rond. De raad is wel bereid om hem dispensatie te geven tot hij het benodigde geld bij elkaar heeft. Raadslid Peter Visser: “Hij heeft een streepje voor. Hij noemt Oostzaan het mooiste dorp van Nederland.” Waarmee vaststaat dat Van Run niet alleen een slijmerd is, maar ook een loopje neemt met de waarheid.

Zijn collega Casper Stevens ziet het niet zitten om van Amstelveen naar Oostzaan te verhuizen. Zijn vrouw wil niet weg en een Oostzaans huis is volgens hem duurder dan een Amstelveens stulpje. Had dat eerder bedacht, zou ik zeggen. En had een andere baan genomen. Wil je je werk goed kunnen doen, dan moet je in of zeer dichtbij de plaats wonen waar je werkt. Dat mag ook geen probleem zijn; het wethoudersambt wordt heel redelijk betaald. Wethouder Anna de Groot woont in Wormerveer, maar werkt in Wormerland. Da’s een stukje van niks, dus daar is geen probleem. Dennis Straat woont in Amsterdam, maar werkt (vooral) op het gemeentehuis in Zaandijk. Da’s natuurlijk te ver om een band met je werkomgeving te krijgen. Onmiddellijk de verhuiswagen voorrijden, lijkt me, en een Zaans pand in gebruik nemen.

Burgemeester Geke Faber verkaste overigens van Friesland naar een appartement in Zaandam, maar behield wel haar Friese boerderij. Hoe het nu is weet ik niet, maar in de voorgaande jaren was ze zo vaak aan de andere kant van de Afsluitdijk te vinden dat ze slechts gedeeltelijk inzetbaar was in Zaanstad. Verhuizen is dus geen garantie voor succes.  

Bajesbotenpaniek

22 mrt

Paniek op het ministerie van Fred Teeven. Begin volgende maand stemt de gemeenteraad van Zaanstad over het al dan niet langer in Zaanstad laten liggen van de bajesboten. En het zou zomaar kunnen dat een raadsmeerderheid die drijvende gevangenissen al in september aanstaande weg willen hebben, in plaats van pas in 2013. Om dat te voorkomen moet de gemeenteraad gemasseerd en gepaaid worden. Met een ijlbezoek aan de bajesboten. Aanstaande vrijdag. Eerst was het de bedoeling om de visite pas over een paar weken aan boord te ontvangen, maar dat zou na de stemming over het wegzenden van de boten zijn. Te laat dus. En daarom mogen de dames en heren raadsleden al op 25 maart van de Dienst Justitiële Inrichtingen en de Rijksgebouwendienst horen hoe goed, humaan en winstgevend de twee schepen in de Isaac Baarthaven zijn.
Ik ben heel benieuwd welke lokale politici hun ruggen recht durven te houden.

Gebedshuizen

13 mrt

De teloorgang van vele Zaanse gebedshuizen zou mij, zelfverklaard heiden, genoegen moeten doen. Het omgekeerde is het geval. Ik zit er niet mee dat het aantal gelovigen sterk is teruggelopen. Zelf denken lijkt me nog altijd verstandiger dan vertrouwen op een bij elkaar gefantaseerd opperwezen. Maar de toekomst van al die Zaanse kerken en die ene synagoge staat wel onder grote druk.

De doopsgezinden bijvoorbeeld hebben in de Zaanstreek een handvol vermaningen. Stuk voor stuk prachtige, meestal eeuwenoude gebouwen. Monumentale pareltjes, van binnen en van buiten. Maar het aantal Mennonieten is inmiddels zo klein geworden dat het onvermijdelijk komt tot het afstoten van gebedshuizen. Die van Wormerveer is al overgedragen, aan de Historische Vereniging aldaar. Vraag is wie de andere bewerkelijke, veelal houten vermaningen kan exploiteren en onderhouden.

Hoe het met het bezoek aan de moskeeën gaat, weet ik niet. De bezoekers ervan zijn echter ondergebracht in veelal eenvoudige ruimtes, zonder eeuwigheidswaarde. Als die verdwijnen is er gee man overboord. Voor de mooie Sultan Ahmet Moskee in Poelenburg maak ik een uitzondering, maar die redt zichzelf voorlopig wel.

Diverse katholieke en gereformeerde kerken zijn de afgelopen jaren al van eigenaar veranderd en omgezet in woningen (Zaandam, Wormerveer) of puin. Er zullen er nog wel wat volgen de komende tijd. Te beginnen wellicht met de Zaandijker Kerk, die al veel te lang wordt verwaarloosd. Op 15 maart praat het Wijkoverleg Oud-Zaandijk weer eens over deze kerk, in het bijzijn van de verantwoordelijk wethouder. Hopelijk komt daar iets positiefs uit.

De meest schandalige omgang met een Zaans gebedshuis betreft nog steeds de voormalige synagoge op de Gedempte Gracht. Eigendom van begrafenisondernemer/vastgoedontwikkelaar Dela, die weinig opheeft met joods erfgoed en alleen maar naar de miljoenen kijkt die een eventuele verkoop kan opleveren. Nul compassie bij dit bedrijf voor het oorlogsleed dat aan de synagoge kleeft. Dela is only in it for the money. Bloedgeld, in dit geval. Wat mij betreft komt er een massale boycot van Dela.

Afgelopen week las ik een krantenartikel uit februari 1965. Het was toen precies honderd jaar geleden dat de sjoel werd geopend. “Dat achterafstaande, onopvallende, witte gebouwtje staat er nu eigenlijk alleen nog maar als monument”, schreef de dienstdoende verslaggever. “Een monument voor al diegenen die er niet meer zijn.” De voorzitter van de Nederlands Israëlitische Gemeente in Zaandam, Jacob Drukker, vertelde: “17 januari 1942. Die datum vergeet ik nooit. Nooit, nooit. Woensdags kwamen ze zeggen dat alle joden die week Zaandam moesten verlaten. Midden in de winter werd je op straat gezet. Je liet alles achter, alleen een koffer met dingen die je het meest nodig had en waaraan je het meest was gehecht, namen wij mee.” Hij beschreef ook wat er na de oorlog resteerde van de synagoge: “Er stonden nog vier muren, maar verder was alles kapot, totaal vernield. Er zat geen hout meer in of aan. Niet alleen de Duitsers hadden dat gedaan, ook de Zaandammers, allemaal van die goeie Zaandammers…” De weinige overlevenden restaureerden de synagoge. Om aan het benodigde geld te komen, werd een deel verbouwd tot garage en kwam er in een ander deel een agentschap van Het Parool

Met de synagoge is het nooit meer goed gekomen. Tegenwoordig zitten er winkels in het deels monumentale pand. Het gebouw ziet er shabby uit en is niet meer als synagoge herkenbaar. Zaanstad zou nu eindelijk eens zijn verantwoordelijkheid moeten nemen en zorgen dat de synagoge in de oude luister wordt hersteld. Als eerbetoon aan de honderden vermoorde Zaanse joden.       

   De synagoge voor de oorlog