Archief | Cultuur RSS feed for this section

Revolutionaire socialisten

18 feb

Aardig nieuws voor liefhebbers van de Zaanse historie, en in het bijzonder voor de geïnteresseerden in linkse Zaankanters. Net uit: het boek Wij gingen onze eigen weg. Daarin komen vier revolutionaire socialisten aan het woord die de eerste helft van de vorige eeuw actief waren. Een van die vier was Zaandammer Fokke Bosman, wiens foto de omslag van de door Ron Blom en Bart van der Steen samengestelde publicatie siert. In 170 pagina’s wordt een beeld gegeven van de persoonlijke en politieke avonturen van deze revolutionairen.

Al lezend is het alsof je met oud-raadslid Fokke Bosman (1893-1971) aan de keukentafel zit. Hij dist het ene na het andere verhaal op over het vooroorlogse Zaandam, de ruzies met politiek andersdenkenden en zijn streven naar een betere wereld. Dat zijn woorden zijn geredigeerd door twee niet-Zaankanters is te zien aan de wijze waarop straatnamen worden geschreven (‘westzijde’, ‘gedempte gracht’), maar dat is een detail. Goed dat er aandacht is besteed aan deze interessante voetnoot in de geschiedenis.  

Bestellen van het boek kan door een email te sturen naar ronblom@tomaatnet.nl of door overmaking van €12,50 op ING-rekening 5961642 ten name van R.L. Blom in Amsterdam (onder vermelding van ‘Memoires’ en het eigen adres).

Stadsdichter (2)

28 jan

Op 10 januari maakte ik bekend wie de nieuwe stadsdichter van Zaanstad is. Niet dat u daarvan iets heeft gemerkt, want ik deed het op z’n Nico Scheepmakers. Die presteerde het ooit om in een krantencolumn een geheim te verklappen door simpelweg de eerste letter van elke zin zo te plaatsen dat uit de optelsom een nieuwe zin voortkwam. En zo ‘openbaarde’ ik 2,5 week geleden op deze plek dat Bas Husslage de opvolger is geworden van Hans Kuyper, die vier jaar lang de honneurs heeft waargenomen als Bannehof-poëet. Gisteravond onthulde het college van B&W de naam van de nieuwe stadsdichter, dus nu is het ook officieel rond. 

Bas is een aanwinst voor Zaanstad. Als -in willekeurige volgorde- creatief ondernemer, als ideeënmachine en als mens. Nu ook nog even wat gediggies maken en dan wordt het helemaal mooi. Bas: veel succes de komende twee jaar!

 Bas

Kapiteinskoor

25 jan

Het Kapiteinskoor bestond vijftien jaar en zong daarom afgelopen weekend liedjes in het Zaantheater. Best leuk, voor de liefhebber. Ze hadden ook een nieuwe cd. Het eerste exemplaar moest aan iemand worden uitgereikt. Die iemand was cultuurwethouder Leny Vissers.

Breng Leny naar een cultureel evenement en het is pret. Bij haar bezoek aan FluXus liep ze tijdens de optredens naar buiten om een sigaretje roken. De opening van een schilderijenexpositie was goed voor de vakkundige conclusie dat het werk zulke mooie kleuren had. En in het Zaantheater recenseerde Leny: “Dit koor is naast Margriet Eshuijs het bekendste visitekaartje van de Zaanstreek op cultureel gebied.”

Inderdaad, het Zaantheater, De Fabriek en het Kunstcentrum stellen op dit gebied niets voor in vergelijking met het Kapiteinskoor. Of zou Leny met cultuur de Zaanse kunst in smallere zin bedoelen? Tja, ook dan is de in binnen- en buitenland optredende band The Ex een kleintje naast het Kapiteinskoor. De Kift, nog zo’n onbetekenend groepje vergeleken met de kapiteinen. Wolter Kroes, Harry Slinger; leuk geprobeerd, maar totaal onbekend buiten de grenzen van Zaanstad.

Wat mogen we ons toch gelukkig prijzen met zo’n terzake kundige  cultuurwethouder.  

Archievendieven

19 jan

Een medewerker van het Stadsarchief Amsterdam ging er onlangs vandoor met almanakken, boeken en gedichten uit de zeventiende eeuw. Ze werden bij toeval teruggevonden, bij een antiquair. Onbekend is of er nog meer is gestolen.

Een jaar of wat geleden was ik in een Malawiaans museum. Er lagen plaatjes die ooit eigendom waren van de ontdekkingsreiziger Livingstone. Bewaking was er niet, een ieder die het wilde kon de buit in zijn/haar zak steken. Zo erg is het gelukkig niet in de Nederlandse archieven. En tegen stelende medewerkers is het lastig vechten. Maar desondanks verbaas ik me wel eens over het relatieve gemak waarmee archiefbezoekers bezittingen kunnen meenemen.

Dat geldt niet voor het Stadsarchief Amsterdam. Wie daar stukken aanvraagt, krijgt maximaal één pakketje tegelijk en kan dat onder toezicht van geüniformeerde bewakers bekijken. Maak je per ongeluk met een pen aantekeningen in je notitieblok, dan ben je er van verzekerd dat er binnen de kortste keren zo’n toezichthouder naast je staat die je wijst op de bak met potloden. Penstrepen zijn niet meer te verwinjderen uit een eeuwenoud manuscript, potloodvegen wel.

In het Zaanse Gemeentearchief is ook toezicht, zij het niet zo streng als bij hun hoofdstedelijke collega’s. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld het Waterlands Archief en het archief van het Joods Historisch Museum. Bij het Nationaal Archief zijn bewakers en detectiepoorten, alsmede controle van je bezittingen wanneer je het pand verlaat.

Daar tegenover staat het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG), waar het wegmoffelen van een oud document weinig moeite kost. Het kan lang duren voor wordt ontdekt wat er weg is. En nog langer voor bekend is wie daar verantwoordelijk voor is. Hetzelfde geldt voor het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. Er staat daar weliswaar een detectiepoort, maar die slaat uiteraard niet aan op meegesmokkelde blaadjes. Met enige regelmaat is het me overkomen dat ik stukken aanvroeg die vervolgens spoorloos bleken te zijn. Verkeerd opgeborgen? Of gejat? Waarschijnlijk van allebei wat. Het eerste kan hersteld worden, het tweede zelden. Doodzonde.

Het zou goed zijn wanneer het archievenerfgoed in verhoogd tempo gedigitaliseerd  wordt. Dat scheelt een hoop schade.

Stadsarchief Amsterdam

Stadsdichter

10 jan

Bij de aanvang van 2011 is Hans Kuyper zijn baan als stadsdichter kwijtgeraakt. Aan zijn maximale termijn van vier jaar is een einde gekomen. Schrijven dat dat jammer is, is een understatement. Het gemeentebestuur van Zaanstad kon zich nauwelijks een betere poëzievertegenwoordiger wensen. Unieke dichtwerken leverde hij af. Sociaal-betrokken, maar onafhankelijk. Soms romantisch, soms kritisch. Lach en traan ineen als het moest, en altijd mooi. Aan Hans de eer de eerste Zaanse stadsdichter te zijn geweest. Geweest, want zoals gezegd is zijn vier-jarentermijn voorbij. En alweer een flink aantal weken geleden hoorde ik wie Hans’ opvolger zou worden.

Ik vermoed dat de gemeente deze poëet wilde introduceren tijdens de Nieuwjaarsreceptie. Stijlvol, zoals het hoort.

Het feest werd zoals bekend afgeblazen bij gebrek aan een nieuw stadhuis. En de vraag is thans waar de verse hofdichter dan wel aan het volk wordt gepresenteerd. Tijdens de eerstvolgende raadsvergadering, de opening van het gemeentehuis, de Nieuwjaarsreceptie 2012?

Niet langer dralen college, houd de poezieliefhebbers niet langer in spanning en maak bekend wie de opvolger is geworden van Hans Kuyper. U heeft immers, naast het begrotingsgat, genoeg om te laten dichten.   

 Hans Kuyper 

Feestival

31 dec

Gisteren met een PvdA-raadslid gebrainstormd over ‘sociale activiteiten’. Wat heeft Zaanstad nodig om de stad sociaal te houden/krijgen, dat was zo’n beetje de insteek. Mijn suggestie om ter inspiratie een blik te werpen in het ROSA-verkiezingsprogramma werd begrijpelijkerwijs terzijde geschoven. Dan maar een praktijkvoorbeeld. Een uitstekende manier om de sociale binding te versterken was het ‘Feestival’, dat plaatsvond van 28 tot met 30 december. In een paar oude loodsen aan de Aris van Broekweg werd een mengeling van muziek, sport, workshops en andere cultuurvormen gepresenteerd. Het hield honderden jongeren van de straat en bezorgde ze vermakelijke uurtjes. Een prima initiatief van een buurtbewoner, Jerome, die er een geslaagd evenement van wist te maken (ondanks een grote stroomstoring in een van de hallen gisteravond).

Dat soort activiteiten zet meer zoden aan de dijk dan alle rapporten die de gemeente jaarlijks afscheidt over participatie, integratie en jeugdbeleid. Met elkaar is in korte tijd iets moois neergezet waarvan actief en passief kon worden genoten. Volgend jaar weer?

Max Euwe

17 dec

Het is 75 jaar geleden dat Max Euwe de eerste en enige Nederlandse wereldkampioen schaken werd. Die mijlpaal is deze week grootschalig herdacht. Euwe kwam destijds een enkele keer naar de Zaanstreek en bewees ook daar een meester te zijn op het schaakbord. Citaatje uit Het Nieuws van den dag van 30 oktober 1942: “In het Wapen van Zaandam speelde hedenavond dr. Euwe tegen dertig leden der Zaandamsche schaakclub simultaan-séance, waarvan hij twintig partijen wist te winnen. Tegen A. Slob werd remise gespeeld, terwijl negen partijen, waarin dr. Euwe de beste stellingen heeft, door arbitrage zullen worden beslist.”

Zou hij nog leven, A. Slob?

Max Euwe en Alexander Aljechin tijdens hun titelstrijd, december 1935

Commissariaat voor de Media

15 dec

Voor me ligt Het geheim van De Telegraaf opengeslagen, een kloek en veelgeprezen boekwerk over de geschiedenis van de krant van wakker Nederland. Op bladzijde 475 staat een foto van een trotse hoofdredacteur Sjuul Paradijs. In zijn handen De Telegraaf van 17 februari 2009, met op de voorpagina de chocoladeletterkop ‘OP NAAR HILVERSUM!’. Het is het begin van de campagne voor de nieuwbakken omroep Wakker Nederland, waarvan Telegraaf-abonnees gratis lid kunnen worden.

Het Telegraaf-concern heeft inmiddels ook de populaire en populistische schreeuw-website GeenStijl in handen. Dezelfde website die keer op keer informatie uitwisselt met de eveneens nieuwe omroep Powned. En daar bovendien keer op keer reclame voor maakt. De Telegraaf zit direct en indirect vuistdiep in twee omroepen, zoveel is wel duidelijk. En dat mag niet volgens de Nederlandse omroepregels. 

Het Commissariaat voor de Media begint nu met een onderzoek naar de commerciële banden van Neerlands grootste dagblad met WNL en Powned. Da’s een tikje laat, amigo’s. Beide omroepen hadden op grond van de bestaande wet- en regelgeving nooit het daglicht mogen zien. Ze nu nog van de markt weren, zal veel energie en duiten kosten.

Het streven van dit kabinet is om de meer dan twintig omroepen van dit moment terug te brengen naar acht. Laten ze beginnen met Powned en WNL. Dat ruimt al lekker op.  

Cultuur volgens Bosma

14 dec

Mijn voormalige streekgenoot Martin Bosma maakte zich in de jaren ’90 als voorzitter van stichting ‘De Houtwerker’ druk over een standbeeld. Dat beeld werd door kunstkenners omschreven als foeilelijk en heeft inderdaad veel te grote voeten. Bosma was er echter groot voorstander van dat deze metershoge kolos op gemeentelijke kosten een plek kreeg in het publieke domein. Sinds een jaar of wat staat het kunststuk -overigens niet dankzij Bosma- op een onafgewerkte sokkel aan het begin van de Havenstraat.
Bosma is een cultuurkenner, zoveel is duidelijk, en dus mag hij namens de PVV het woord voeren over kunst en cultuur. Daarmee ging hij gisteren behoorlijk de mist in. Hij verweet zijn opponenten dat ze zijn partij een verwijt maakten. Het verwijt dat de PVV cultuur een linkse hobby zou vinden. “Wanneer heeft mijn partij dat gezegd?”, daagde Bosma zijn Kamercollega’s uit. Daarop citeerde Boris van der Ham (D66) de PVV-website: “Het kabinet moet nu fors gaan snijden in al die linkse hobby’s zoals de miljarden die worden uitgegeven aan de Europese Unie, ontwikkelingshulp en milieu- en kunstsubsidies.” Waarmee die gewenste Zaanstedelijke subsidie voor De Houtwerker met terugwerkende kracht een Bosma-omissie kan worden genoemd.

Bosma had wel een punt waar hij jij-bakte richting de gemeenten (“De bezuinigingen op cultuur worden in eerste instantie door gemeenten gepleegd.”). In veel steden met progressieve wethouders wordt inderdaad flink bezuinigd op kunst en cultuur. Zaanstad, met de PvdA en GroenLinks in het stadsbestuur, is wat dat betreft zeker geen uitzondering. De subsidie voor De Kade gaat er aan, de bijdrage voor zalencentrum La Breche eveneens. Aan een inflatiecorrectie voor culturele instellingen wordt al jaren niet gedaan. En van het evenementengeld is ook al niet veel over. Om maar een paar voorbeelden te noemen.

Enfin, als er met de botte bijl gehakt moet worden, kun je dat gerust overlaten aan cultuurwethouder Leny Vissers (ZOG). De Houtwerker kan er een voorbeeld aan nemen. 

Vrijwilligersprijs

13 dec

Ook dit jaar droeg ik -en ik niet alleen, neem ik aan- De Groote Weiver voor als kandidaat voor de Vrijwilligersprijs van Zaanstad. En zowaar, het was raak. Het Wormerveerse pop-, kringloop- en activiteitencentrum kreeg gisteren €3500,- en veel lof voor haar werkzaamheden sinds 1984.

Eind juni van dat jaar zette een groepje jongeren de koevoet tussen de deur van de voormalige gasfabriek aan het Weiver 37 in Krommenie. Het gemeentepand stond al jaren leeg en te verkommeren. In de navolgende periode bouwde een gestaag groeiend vrijwilligersleger De Groote Weiver uit tot een goed functionerend podium-plus. Dat ging naar behoren tot een paar jaar geleden. De gemeente wilde de grond onder de oude gasfabriek saneren en begon, met provinciale hulp, aan een heilloos project. De Groote Weiver werd gesloopt en de grond ter plaatse afgegraven. Met name in de Wilhelminastraat leidde dat tot enorme verzakkingen en traumatische ervaringen. Inmiddels zijn er miljoenen over de balk gegooid en diverse mensen failliet gegaan en is het geplande woningbouwproject ter plaatse niet van de grond gekomen. Waar eens het Weiver stond, ligt nu een grasveld. 

De Groote Weiver verhuisde naar de Industrieweg in Wormerveer. Daar kon, ook met gemeentelijk en provinciaal geld, een nieuw centrum worden opgebouwd. Voor wie het eens wil bekijken: op 24 december is het Weiver de vertrek- en aankomstplaats van de jaarlijkse fakkeloptocht tegen discriminatie (aanvang 19.30 uur). Zie www.bureaudiscriminatiezaken.nl.

Weiverianen: gefeliciteerd! De Vrijwilligersprijs is een mooie kroon op een kwart eeuw hard werken.

 

De Groote Weiver, zoals het was in Krommenie