Er is nóg een foto van de Februaristaking

23 feb

De ontdekking van vier foto’s waarop de Februaristaking in Zaandam was vastgelegd bracht me gisteren in zowel het NOS-Journaal als het radioprogramma Nieuws en Co. De gevonden opnames waren dan ook uniek. Tot dan toe was er slechts één foto geopenbaard waarvan vaststond dat daarop het enige massaprotest in bezet Europa tegen de jodenvervolging te zien viel. Die werd vorig jaar gevonden, een op 25 februari 1941 geschoten kiekje van het met mensen volgestroomde Raamplein in Amsterdam. Bij de interviews die ik gisteren gaf moest ik me echter bedwingen om niet uit de school te klappen. Er bestaat, wist ik, namelijk nóg een foto van de Februaristaking, maar dat plaatje moest de eigenaar zelf maar openbaren….

Op vrijdag 20 januari jongstleden bevond ik me op de bovenverdieping van het Stadsarchief aan de Amsterdamse Vijzelstraat. Wij -Vrij Nederland-redacteur Harm Ede Botje en ik- waren bezig met ons artikel over de Februaristaking en in dat verband bleek het Stadsarchief iets bijzonders op voorraad te hebben. Op tafel lag een enorm boek. Niet alleen het formaat was ontzagwekkend, ook de dikke pagina’s en de mooie vormgeving maakten indruk. Al helemaal omdat deze publicatie uit 1946 dateerde. In dat eerste naoorlogse jaar heerste er nog altijd een enorme papierschaarste. Dat boek moest dus wel iets heel bijzonders zijn.

Dat was het ook. Er bleken slechts twee exemplaren van te bestaan. Een ervan was kort na de bevrijding naar Canada verhuisd, het andere had tot aan de verhuizing naar het Stadsarchief in het Amsterdamse stadhuis gelegen. Het boekwerk was een cadeau van het gemeentebestuur voor de Canadese militairen die een jaar eerder de hoofdstad bevrijdden. Het bevat tientallen foto’s en begeleidende teksten die de situatie in en vlak na de Tweede Wereldoorlog verbeeldden. De meeste foto’s zijn gemaakt door de bekende fotograaf Cas Oorthuys. En dat gold waarschijnlijk ook voor die ene afdruk waarvoor we de lift naar de bovenverdieping van het archief hadden genomen.

Te zien is een uit de tramrails getilde wagen-op-wielen in de Amsterdamse Bilderdijkstraat. Het voertuig staat enigszins dwars op de weg en blokkeert zo de route voor trams. Het is 26 februari 1941, de dag dat de Februaristaking in Amsterdam z’n hoogtepunt bereikt. Mensen zijn nauwelijks zichtbaar op de foto, maar de dwarsgeplaatste wagen maakt op zichzelf al duidelijk dat de normale gang van zaken even niet geldt.

Zeventig jaar lang had de gemeente Amsterdam dit beeld van Cas Oorthuys bewaard en beheerd, zonder dat iemand doorhad dat het bestond. Afgelopen week heeft het in alle stilte een plek gekregen in de expositie die het Stadsarchief wijdt aan de oorlog in de stad. En het lijkt wel alsof nog altijd niemand zich realiseert hoe bijzonder en zeldzaam die ene afbeelding is. Geen krant, tv-programma of radio-uitzending heeft er bij mijn weten aandacht aan besteed. Dat is op zich ook wel weer uniek.

Enfin, wie die Amsterdamse foto wil bestuderen, kan op werkdagen terecht bij de oorlogsexpositie in het Stadsarchief. En voor de Zaanse foto’s kunt u zondag om 10.00 uur terecht in het Zaantheater, waar we ze op groot formaat een uurtje exposeren, tijdens de jaarlijkse herdenking van de Februaristaking.

bilderdijkstraat

Advertenties

3 Reacties to “Er is nóg een foto van de Februaristaking”

  1. Margriet van Engelen 25 februari 2017 bij 09:27 #

    Goed dat er mensen waren indertijd, die het belang van de februaristaking inzagen en een foto namen van dit verzet. Vandaag stonden er in het N.H.Dagblad in regionaal 2 bladzijden over de februaristaking. Een artikel over Willem Brinkman die vanuit zijn gereformeerde overtuiging verzet pleegde en een foto met artikel over de aanleiding van de februaristaking n.l. de razzia op een groep joodse Ammsterdammers. De foto erbij met de joodse mannen met de handen omhoog vind ik nog steeds heel aangrijpend. Als ik deze foto zie en me realiseer dat dit hier gebeurde, ben ik er heel trots op, dat dit onrecht hier in de Zaanstreek zoveel emotie los wist te brengen, dat de mensen in verzet gingen, met gevaar voor eigen leven. Ik ga morgen zeker naar het Zaantheater om 10 uur voor de herdenking en hoop, dat velen met mij aanwezig zullen zijn.

  2. Rob Alberts 23 februari 2017 bij 09:30 #

    Een indrukwekkende foto

    Mooi verhaal

    Vriendelijke groet,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: